از علل اصلی کمردرد در بارداری میتوان به

  • عفونت ادراری
  • مشکلات جفت و جنین
  • دیسک کمر و آپاندیسیت

یافتن علت قطعی درد کمر در بارداری با مراجعه به متخصص زنان و زایمان  و متخصص ارتوپدی میسر است.

در دوران بارداری ، تغییرات آناتومیک و وضعیتی طبیعی باعث چالش های مکانیکی سیستم اسکلتی عضلانی ، به ویژه در قسمت پایین بدن می شود.

زنان باردار ممکن است کمردردی را تجربه کنند که به ناحیه باسن ، ران و پاها گسترش می یابد و باعث ایجاد یا تقلید علائمی شبیه به سیاتیک می شود. درد ممکن است ثابت باشد و یا با فعالیت بدتر شود و همچنین در خواب شما اختلال ایجاد کند و یا عملکرد کلی را کاهش دهد. در حالی که علائم معمولاً پس از زایمان خود به خود برطرف می شوند ، برخی از شرایط ممکن است به عنوان اختلالات مزمن باقی بمانند. زنانی که از قبل مشکل کمر دارند از نظر ابتلا به کمردرد مربوط به بارداری بیشتر در معرض خطر هستند.

در دوران بارداری ، تغییرات آناتومیک و وضعیتی طبیعی باعث چالش های مکانیکی سیستم اسکلتی عضلانی ، به ویژه در قسمت پایین بدن می شود. کمر درد و ناراحتی لگن معمولاً از ماه پنجم تا هفتم بارداری شروع می شود. درصد کمی از زنان ممکن است از ۴ تا ۱۶ هفته درد داشته باشند.

علل کمر درد در مراحل بارداری

سه ماهه اول

عواملی که می توانند به کمر درد در سه ماهه اول منجر شوند شامل تغییرات هورمونی و استرس هستند

تغییرات هورمونی

مقادیر بالای پروژسترون در سه ماهه اول می تواند بر ثبات و تراز شدن مفاصل تأثیر بگذارد و علت کمر درد در بارداری شود. در طی سه ماهه اول ، سطح پروژسترون در بدن به سرعت افزایش می یابد. مقادیر بالای این هورمون به شل شدن عضلات و رباط های نزدیک لگن کمک می کند ، که می تواند بر ثبات و تراز شدن مفاصل تأثیر بگذارد.

هورمون دیگری که پزشکان به آن ریلکسین می گویند به تخمک کمک می کند تا در دیواره رحم کاشته شود و همچنین از انقباضات در مراحل اولیه بارداری جلوگیری می کند. با نزدیک شدن به زمان زایمان ، ریلکسین باعث نرم شدن و باز شدن دهانه رحم می شود تا آماده زایمان شود.

هم چنین باعث شل شدن رباط ها و مفاصل در ناحیه لگن می شود تا کانال زایمان در حین زایمان گسترش یابد. سرانجام ، ریلکسین بر روی رباط های ثابت کننده ستون فقرات تأثیر می گذارد ، که می تواند باعث بی ثباتی ، تغییر وضعیت و کمردرد در بارداری شود.

استرس ذهنی

اگرچه بسیاری از خانم ها حاملگی را یک رویداد جالب زندگی و پر از تغییر می دانند ، اما عده ای این اتفاق را استرس زا می دانند.استرس بیش از حد بر روی روحیه یا وضعیت روانی فرد تأثیر می گذارد. استرس می تواند علائم جسمی مانند خستگی ، سردرد ، سفتی و درد عضلانی ایجاد کند و علت کمر درد در بارداری شود.

سه ماهه دوم و سوم

در سه ماهه دوم و سوم ، رحم با رشد سریع جنین به گسترش خود ادامه می دهد و درنتیجه تغییرات وضعیتی ، افزایش وزن و جدا شدن عضلات به وجود می آیند.

به عقب خم شدن

با افزایش وزن کودک ، مرکز ثقل خانم باردار به قسمت جلوی بدن منتقل می شود. برخی از زنان ممکن است به عقب خم شوند تا تعادل خود را بدست آورند. خم شدن به عقب ، فشار اضافی روی عضلات کمر وارد می کند که می تواند منجر به سفتی عضلات و کمر درد در بارداری شود.

افزایش وزن

افزایش وزن در دوران بارداری می تواند به کمردرد در بارداری و درد مفاصل کمک کند.وزنی که فرد در دوران بارداری اضافه میکند می تواند منجر به کمردرد و درد مفاصل شود. میزان وزن اضافه شده در بارداری می تواند بر سلامت کلی او و نوزادش تأثیر بگذارد.

جدا شدن عضله

Image result for abdomen muscles during pregnancy
وضعیتی به نام دیاستاز رستی

شکم از دو باند موازی عضلات تشکیل شده است که در وسط شکم به هم متصل می شوند. این عضلات به ثبات ستون فقرات و حمایت از کمر کمک می کنند.

در دوران بارداری ، جنین در حال رشد به عضلات شکم فشار می آورد و باعث کشیدگی و در بعضی موارد جدا شدن این اتصال می شود. این فشار می تواند منجر به وضعیتی به نام دیاستاز رستی شود.با کشش عضلات شکم ، خطر درد کمر در بارداری و یا ایجاد درد در ناحیه کمر یا لگن افزایش می یابد.

چه موقع به پزشک زنان و زایمان مراجعه کنیم؟

زنانی که در دوران بارداری کمردرد دارند و علت کمر درد در بارداری را نمی دانند در صورت بروز علائم زیر باید به متخصص زنان و زایمان یا مراکز درمانی مراجعه کنند:

  • درد شدید
  • دردی که بیش از ۲ هفته طول بکشد
  • گرفتگی هایی که در فواصل به صورت منظم ایجاد می شوند و به تدریج تشدید می شوند
  • مشکل یا درد هنگام ادرار کردن
  • احساس سوزن سوزن شدن در اندام ها
  • خونریزی واژن
  • ترشحات نامنظم واژن
  • تب
خواندن مقاله
تعویض مفصل زانو

سیاتیک در دوران بارداری

Image result for سیاتیک
ناحیه عصب دهی اعصاب سیاتیک

سیاتیک که در نتیجه آسیب یا تحریک عصب سیاتیک رخ می دهد در دوران بارداری زمانی اتفاق می افتد که جنین در حال رشد به عصب سیاتیک فشار وارد کند.یکی از علائم سیاتیک درد کمر است که از طریق باسن و پایین پا گسترس پیدا می کند.

آیا ارتباطی بین کمردرد و جنسیت جنین وجود دارد؟

تاکنون تحقیقات انجام شده هیچ رابطه ای بین جنسیت جنین و بروز، شدت یا نوع کمردرد بارداری را مشخص نساخته اند.

به این نکته هم باید توجه داشته باشید که قبل از هر چیزی باید نوع کمردرد و عاملی که باعث ایجاد آن شده است را مشخص کنید. کمردرد بارداری ممکن است دو دلیل داشته باشد اول از همه اینکه شاید کمر درد ربطی به بارداری نداشته باشد و عامل آن مسائل دیگری باشد یا شاید بارداری به عنوان یک عامل جانبی باعث کمردرد شده باشد و دوم اینکه کمردرد مستقیما مربوط به دوران بارداری باشد که خود، انواع مختلفی دارد بنابراین در گام اول جهت درمان، نیازمند بررسی علت آن هستیم.

رفع کمردرد در بارداری

تصحیح حالت بدن

Image result for good pregnancy posture
طرز ایستادن غلط و صحیح در دوران بارداری

رشد بچه در شکم مادر و وزن اضافه که بدن مادر باید تحمل کند باعث می شود شکم به سمت جلو بیاید. جلو آمدن شکم باعث می شود که مرکز ثقل بدن به سمت جلوی بدن متمایل شود که برای جبران آن لگن و بخش تحتانی کمر به سمت عقب متمایل می شود. این حالت باعث می شود انحنای بخش تحتانی کمر یا همان گودی کمر بیش از پیش شود. رعایت کردن حالت صحیح بدن، به طوری که اجزای مختلف بدن نسبت به یکدیگر در موقعیت مناسب قرار گرفته باشند به کاهش درد تحتانی کمر کمک زیادی می کند.

به طور مثال قوز کردن کمر باعث کشش ستون فقرات می شود. خانمی که باردار است به طور طبیعی بدنش تحت فشار، استرس و کشش های مختلفی قرار می گیرد و رعایت کردن حالات صحیح بدن در مواقع مختلف اهمیت بیشتری برایش دارد. درست نشستن، درست خوابیدن، درست راه رفتن و … در خانه و در محیط کار کلید اصلی حل مشکل کمردرد در دوران بارداری است.

نکاتی جهت تصحیح حالت بدن و کاهش کمردرد

  • زمانی که نشسته اید شانه ها را عقب و در حالت استراحت (ریلکس) قرار دهید
  • به علاوه موقع نشستن حتماً باسن و بخش تحتانی کمر را به پشتی صندلی بچسبانید.
  • پاها را هم روی زمین قرار دهید. موقع نشستن پاها نباید در هوا معلق باشد. پاها طوری روی زمین قرار بگریند که کف پا ها کاملاً روی زمین باشد
  • هنگام ایستادن، حتماً سر را کاملاً صاف و به سمت رو به رو نگه دارید.
  • پا ها را موقع ایستادن به اندازه عرض لگن از هم باز کنید. یعنی پا ها به صورت صاف و مستقیم از لگن تا زمین کشیده شده باشند.
  • وقتی هم می خواهید بخوابید، به پهلو بخوابید. تشکی که روی آن دراز می کشید هم کمی سفت باشد.
  • به علاوه می توانید از کمربند و پشت بند های مخصوص بارداری استفاده کنید تا شانه ها، کمر و لگن در حالت مناسب نسبت به هم قرار بگیرند.

استفاده از کمربند طبی بارداری

کمربند های طبی مخصوص بارداری از شکم و کمر به خوبی محافظت می کنند. این کمربند ها استرس و فشاری که به خاطر وزن اضافی بچه و بر هم خوردن حالت طبیعی بدن به وجود می آید را کاهش می دهند (با انتقال نیرو از یک بخش بدن به بخش دیگر و همچنین ملزم کردن بدن به رعایت حالت صحیح و تنظیم موقعیت ستون فقرات و لگن) و در نتیجه از ایجاد کمردرد جلوگیری می کنند.

نکته مهم در رابطه با استفاده از کمربند های طبی مخصوص بارداری این است که شما فقط چند ساعت در روز باید از این کمربند استفاده کنید. دلیل این محدودیت هم این است که اگر بیش از اندازه از این کمربند استفاده کنید ممکن است در واقع عضلات کمر و شکم را تضعیف کنید که به هیچ وجه اتفاق خوبی نیست.

انجام یوگا پریناتال

Image result for یوگا پریناتال
یوگا پریناتال استرس و فشار وارد شده به مفاصل را بر طرف می کند و به علاوه حالت بدن را هم تصحیح می کند.

یوگا یکی از روش های تقویت قدرت و انعطاف پذیری بدن است. انجام یوگا پریناتال به خصوص برای زنان بارداری که از کمردرد، درد مفاصل، درد عضلات و مشکلات دیگر که به دلیل افزایش وزن و به هم خوردن حالت بدن در دوران بارداری به وجود آمده است رنج می برند، بسیار توصیه می شود.

خواندن مقاله
آرتروز زانو و درمان فیزیوتراپی

یوگا پریناتال استرس و فشار وارد شده به مفاصل را بر طرف می کند و به علاوه حالت بدن را هم تصحیح می کند. یوگا به غیر از افزایش توان بدنی و آزاد سازی تنش عضلات، به آزاد سازی تنش های روحی و احساسی هم کمک می کند که معمولاً با تمرینات تنفسی و تمرکز های ذهنی انجام می شود. به همین دلیل است کسانی که یوگا تمرین می کنند خواب بهتری را تجربه می کنند و تنش های عضلانی و روحی کمتری دارند. در نهایت یوگا با کاهش تنش های بدنی و روحی به کاهش کمردرد کمک می کند.

استفاده از کفش های مناسب

اگر از آن دسته زنانی هستید که به پوشیدن کفش های پاشنه بلند علاقه دارید، متاسفانه باید نا امیدتان کنیم چون باید بگوییم که دیگر نمی توانید از این کفش ها استفاده کنید! استفاده از کفش های نامناسب مثل کفش های پاشنه بلند به طور کاملاً مستقیم بر روی کمردردهای بخش تحتانی اثر می گذارد. کفش های پاشنه بلند باعث می شود بخش تحتانی کمر بیش از حد انحنا پیدا کند. قوس بیشتر کمر باعث می شود فشار ناشی از وزن اضافی بیشتر متوجه بخش انتهای ستون فقرات و مفاصل لگن شود.

البته استفاه از کفش های کاملاً تخت هم برای زنان باردار مناسب نیست. راه رفتن با کفش هایی که کف تخت دارند باعث می شود کف پا به درستی حمایت نشود. این عدم حمایت از پاها باعث می شود که بدن سخت تر بتواند تعادلش را حفظ کند. فشار ناشی از عدم تعادل در نهایت باعث ایجاد درد در بخش تحتانی کمر می شود.

کفشی برای زنان مفید است که پاشنه های کوتاه داشته باشد. پاشنه های کوتاه کفش باعث می شود که وزن بدن بیشتر روی پاها باشد تا کمر و به این شکل در واقع از کمر و لگن حمایت می کند. به علاوه کف کفش هم باید انحنا و طراحی مناسب برای حمایت از پا را داشته باشد.

داشتن خواب مناسب

زنان باردار معمولاً به هزار و یک دلیل خواب خوبی را تجربه نمی کنند. به خصوص هر چه به زمان زایمان نزدیک تر می شوند داشتن خواب شبانه خوب و درست، نادرتر و دست نیافتنی تر هم به نظر می رسد. حالا اگر کمردرد را هم به این ها اضافه کنید می بینید که یک خانم باردار به سختی می تواند استراحت لازم و کافی داشته باشد.

حداقل کاری که خانم باردار می تواند برای رفع این مسئله انجام دهد این است که حالت خواب خودرا تصحیح کند. خانم های باردار بهتر است به پهلو بخوابند و همان طور که قبل تر هم گفتیم، از تشک های کمی سفت تر استفاده کنند. به علاوه بهتر است هنگام خواب از چند بالش برای فاصله دادن به زانو ها (قرار دادن بالش بین زانو ها) استفاده کنند تا فشار و تنشی که به لگن و بخش تحتانی کمر وارد می شود به حداقل برسد.

احتمالاً این سؤال برایتان به وجود آمده است که مگر خوابیدن به پشت چه اشکالی دارد. در جواب باید گفت که اگر موقع بارداری به پشت بخوابید، وزن بچه به داخل بدن فشار وارد می کند. فشار وزن بچه ممکن است باعث شود رگ های خونی تنگ شوند و یا حتی جریان خونی که از آن رگ ها به قلب و بقیه بدن می رود قطع شود. خوابیدن به شکم هم که تکلیفش مشخص است. مطمئناً کسی دوست ندارد تمام وزن بدنش را روی بچه داخل شکمش بیندازد.

استفاده از کمربند طبی برای مفصل خاجی خاصره ای

Image result for pregnancy belt for pelvic pain
ار این کمربند این است که حرکت این مفصل را محدود کند و به این شکل فشاری که به بخش تحتانی کمر وارد می شود را کاهش دهد.

تخمین زده می شود که ۵۰ تا ۸۰ درصد از تمام زنان در طول دوران بارداری دچار کمردرد می شوند. در بسیاری از این موارد، این مشکل ناشی از درد مفصل خاجی خاصره ای است. همان طور که گفته شد، معمولاً درد کمر در طول دوران بارداری مربوط به ناحیه ای از کمر است که در آن ستون فقرات به لگن پیوند می خورد. برای از بین بردن این درد راه های مختلفی وجود دارد که یکی از ساده ترین و بهترین آن ها استفاده از کمربند های طبی مخصوص مفصل خاجی خاصره ای است. کار این کمربند این است که حرکت این مفصل را محدود کند و به این شکل فشاری که به بخش تحتانی کمر وارد می شود را کاهش دهد و در کنار آن التهاب احتمالی به وجود آمده هم از بین می رود.

ورزشهای کششی مناسب بارداری

Image result for exercise for pregnancy
دو مدل از انواع تمرینات ورزشی مناسب دوران بارداری

این ورزشها را میتوانید در قسمت ورزشها برای بیماران در همین سایت ببینید و انجام دهید. حرکات ورزشی در آب و رفتن به منظم به استخر نیز توصیه میشود.