0 تا 100 واکسن کرونا و برنامه واکسیناسیون به‌صورت عمومی و ویژه در ایران

افرادی بالای 75 سال خوزستان برای دریافت واکسن کرونا به مراکز بهداشتی مراجعه  کنند- اخبار خوزستان - اخبار استانها تسنیم | Tasnim

روزبه‌روز به شمار واکسن‌های کرونای در حال تست و آماده‌سازی افزوده می‌شود، از واکسن کرونا در روسیه گرفته تا در کشورهای دیگری چون آمریکا، چین و کشورهای اروپایی. اطلاعات راجع‌به این مسئله فوق‌العاده حساس است و روزبه‌روز اظهارعقیده‌های تازه‌ای می‌شنویم. از طرف دیگر، انتظار برای دریافت واکسن روزبه‌روز سخت‌تر می‌شود و اغلب مردم منتظر دریافت واکسنی ایمن و قابل‌اطمینان هستند.

راجع‌به چه می‌خواهیم صحبت کنیم؟ ابتدا راجع‌به واکسن‌های تولیدشده و استفاده‌شده در ایران صحبت می‌کنیم. سپس شرحی خواهیم داشت از واکسن‌های تأییدشده سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) در جهان. مورد دیگری که در مطلب به آن می‌رسیم آن است که مردم گران‌قدر میهنمان برای ازسرگیری واکسیناسیون و کارهای دیگر چه رویه‌ای باید پیش گیرند و چه ملاحظاتی مدنظر داشته باشند.

گونه های واکسن کرونا در ایران

۱. واکسن کنژوگه

کنژوگه نتیجه همکاری مشترک ایران و کوباست. به نقل از خبرگزاری ایرنا، تولید واکسن کرونای ایران و کوبا در حال نهایی‌شدن است. با نهایی‌شدن نتایج فاز سوم کارآزمایی بالینی این واکسن و طبق تمهیداتی که اندیشیده شد، می‌توان خوش‌بین بود که به‌زودی تولید این واکسن در کشور آغاز می‌شود.

۲. کُووایران برکت

کُووایران برکت  واکسنی تولیدشده در ایران است. شرکت داروسازی شفا تنها شرکتی بوده است که توانسته محصول خود را به استانداردهای جهانی نزدیک و از مراکز معتبر جهانی تأییدیه بگیرد. فاز سوم آزمایش روی این واکسن با شرکت ۵۰هزار نفر داوطلب از ایران و کوبا آغاز میشود. پس از آن، می‌توانیم شاهد نتایج نهایی کارایی واکسن باشیم.

۳. سینوفارم/ بجینگ (Sinopharm/ Beijing)

مثل مورد قبل، برای تهیه این واکسن از ویروس غیرفعال‌شده استفاده می‌شود که روشی است قدیمی در علم پزشکی و حسابش را پس داده است اما نظرات راجع‌به کارایی این واکسن، که هم‌اکنون در ایران هم آزمایش و بررسی می‌شود و مورداستفاده دارد، کمی ضدونقیض است.

برای مثال، خود شرکت سازنده دارو (سینوفارم) در تاریخ ۳۰ دسامبر اعلام کرد که کارایی این واکسن کرونا حدود ۷۹ درصد است و در برابر رقیبانی چون فایزر و مدرنا از این حیث کم می‌آورد. حال آنکه مقامات امارات متحده عربی کارایی واکسن سینوفارم را تا ۸۶ درصد تخمین زده‌اند و از نتایج آن کاملا راضی بوده‌اند.

۴. اسپوتنیک وی، واکسن روسیه (Sputnik V)

از اولین واکسن‌هایی بود که وارد ایران و تزریق آن آغاز شد. نکته جالبی که این واکسن را از سایر مواردی که خدمت‌تان معرفی کردیم متمایز می‌کند، مواد و متریال مورداستفاده در دوزهای واکسن اسپوتنیک وی است. در تمامی واکسن‌هایی که دو دوز دارند و در ادامه معرفی‌شان می‌کنیم، برای هر دو دوز از ترکیبات و متریال مشابه استفاده می‌شود؛ اما این شرکت روسی برای قوی‌ترکردن واکسن خود از دو ویروس با نام‌های «آدِنوویروس ۲۶ (adenovirus 26)» و «آدِنوویروس ۵ (adenovirus 5)» استفاده کرده است. دوز اول از ویروسِ ابتدایی است و دوز دوم واکسن با آدنوویروس ۵ درست می‌شود. هدف این بوده است که کارایی واکسن به حداکثر برسد.

خیلی‌ها به واکسن اسپوتنیک روسی ایراد می‌گرفته‌اند؛ مثلا اینکه محققان روس کارها را سرسری پیش برده و عجله کرده‌اند، با شفافیت راجع‌به روند کارشان توضیح نداده‌اند، و مسائل دیگری ازاین‌دست. منتها تحقیقات بی‌طرفانه علمی حکایت از آن دارد که این واکسن نیز می‌تواند هم‌پای سایر واکسن‌های کشورهای توسعه‌یافته و پیشرفته در مقابله با کرونا مؤثر باشد.

از بقیه واکسن‌های تولیدی در ایران چه خبر؟

به نقل از خبرگزاری ایرنا، تاکنون حداقل ۴ واکسن ایرانی وارد مرحله بررسی و آزمایش‌های بالینی شده‌اند. دو واکسنی که در ابتدای مطلب معرفی کردیم، کنژوگه و کُووایران برکت، وارد فاز سوم آزمایش شده‌اند و به‌احتمال بسیار زیاد، تا اواخر بهار تولید و توزیع انبوهشان آغاز خواهد شد. دو واکسن دیگری که امید است تا تابستان سال جاری تولید و توزیع شوند، رازی و فخرا نام دارند. اینها هنوز فازهای ابتدایی آزمایش‌های بالینی را طی می‌کنند.

گونه های واکسن کرونای مورد استفاده در دنیا

حالا پرسش اینجاست که مطمئن‌ترین واکسن‌هایی که در حال حاضر استفاده می‌شوند کدام‌اند؟

در حال حاضر، ۳ واکسن کرونا با عناوین فایزر (Pfizer-BioNTech)، مدرنا (Moderna)، و جانسون اَند جانسون (Johnson & Johnson) به عرضه و تولید عمده رسیده‌اند و به‌نوعی امتحانشان را پس داده‌اند. ببینیم این سه واکسن کرونا که تأییدیه سازمان غذا و دارو را گرفته‌اند چه ویژگی‌هایی دارند و چه تفاوت‌هایی با یکدیگر‌ (واکسن کرونای آسترازنکا آکسفورد را نیز معرفی می‌کنیم):

۱. واکسن فایزر (Pfizer-BioNTech)

در تاریخ ۱۱ دسامبر ۲۰۲۰، واکسن کرونا فایزر به اولین واکسنی تبدیل شد که از سازمان غذا و داروی آمریکا تأییدیه رسمی گرفت. نتایج تحقیقات حاکی از آن بود که تزریق دوز مناسب از این واکسن کرونا تا ۹۵ درصد به پیشگیری از کرونای علائم‌دار کمک می‌کند، که در نوع خود آمار فوق‌العاده‌ای است.

خواندن مقاله
تعویض مفصل زانو

تنها مشکلی که واکسن کرونا فایزر دارد شرایط نگهداری بسیار خاص آن است. اگر در درجه‌حرارتی گرم‌تر از منفی هفتاد درجه سلسیوس نگهداری شود از بین می‌رود. این مسئله انتقال واکسن به کشورهای دیگر و به‌طور کلی نگهداری از آن را بسیار دشوار می‌کند. در کل می‌توان گفت یکی از بهترین واکسن‌های موجود است و کارایی آن کاملا تثبیت‌شده است.

۲. واکسن مدرنا (Moderna)

این واکسن کرونا از نظر کارایی و تکنیک به‌کارگرفته‌شده برای تولید واکسن، تا حدود بسیار زیادی شبیه به مورد قبل است، یعنی واکسن فایزر. واکسن کرونا مدرنا در تاریخ ۱۸ دسامبر ۲۰۲۰ تأییدیه رسمی‌اش را از سازمان غذا و داروی آمریکا دریافت کرد.

این واکسن یک تفاوت عمده با مورد قبلی دارد و آن هم مربوط به شرایط نگهداری است. شرایط نگهداری برای واکسن کرونا مدرنا بسیار بهتر از شرایط نگهداری واکسن پیشین است. در همان دمای فریزر معمولی می‌توان تا ۳۰ روز یا حتی بیشتر از واکسن نگهداری کرد و آن را از هر آسیب و گزند مصون نگه داشت. این مسئله باعث می‌شود پخش واکسن در جهان ساده‌تر صورت گیرد و راحت‌تر به کمک نیازمندان برسد.

درمورد کارایی آن هم باید عنوان کرد که واکسن مدرنا تا ۹۴٫۱ درصد در پیشگیری از بروز کرونای علائم‌دار مؤثر بوده است. فقط برای افراد ۶۵‌سال به بالاست که این رقم کمی افت می‌کند (تا ۸۶ درصد).

۳. واکسن جانسو‌ن اَند جانسون (Johnson & Johnson)

واکسن کرونای جانسون اَند جانسون زمانی که تازه از سازمان غذا و دارو و نیز سازمان پیشگیری و نظارت بر بیماری‌ها در آمریکا (CDC) تأییدیه گرفته بود، پس از مدت کوتاهی، عرضه و مصرفش متوقف شد. علت چه بود؟ لخته‌شدن خون تعدادی زن ۱۸ تا ۴۸ ساله، ۱۳ روز پس از تزریق واکسن.

منتها تحقیقات از سر گرفته شد و، با ذکر این هشدار که یکی از عوارض تقریبا نادر و احتمالی تزریق این واکسن لخته‌شدن خون است، توقف آن برداشته شد و در حال حاضر مصرفش ایرادی ندارد. تاریخ دقیق رفع ممنوعیت مصرف و تزریق واکسن ۲۳ آوریل ۲۰۲۱ بوده است.

در مقایسه با دو واکسن کرونا که معرفی کردیم این یکی هم کاملا ایمن است و کارایی خوبی دارد. برای نگهداری به شرایط خاصی نیاز ندارد. مزیت دیگری که بر دو واکسن دیگر دارد این است که با استفاده از آن فقط به ۱ دوز تزریق واکسن نیاز است، حال آنکه برای مدرنا و فایزر این‌گونه نبود و باید دو دوز واکسن تزریق شود.

واکسن آسترازنکا آکسفورد (Oxford-AstraZeneca)

هنوز در آمریکا تأییدیه رسمی برای مصرف و تزریق آن صادر نشده؛ اما در کشورهای اروپایی، به‌ویژه انگلیس، کاربرد دارد. ارزان‌قیمت است و کارایی فوق‌العاده خوبی دارد. از نظر شرایط نگهداری هم پیچیدگی خاصی ندارد و می‌توان تا ۶ ماه یا بیشتر بدون مشکل آن را به دور از فساد نگه داشت.

مثل واکسن قبلی، مواردی مشاهده شدند که در پی تزریق واکسن، خون‌لختگی پیدا کردند (موارد نادر). همین مسئله مقامات آمریکایی را مردد کرد و فعلا مصرف واکسن کرونا آسترازنکا آکسفورد محدود به انگلستان و کشورهای اروپایی می‌شود (و البته برخی کشورهای دیگر مثل کانادا). برای تهیه این واکسن کرونا از همان ویروسی استفاده می‌شود که سبب ایجاد سرماخوردگی معمولی در شامپانزه‌ها می‌شود.

واکسیناسیون کرونا در ایران در چه وضعیتی است؟

زمان‌بندی واکسیناسیون کرونا در ایران

فاز اول

در فاز اول حدود ۱٫۵میلیون نفر واکسینه شدند (در اسفند ۹۹). این تعداد شامل کسانی بود که در خط مقدم مقابله با کرونا بوده‌اند:

  • کارکنان آزمایشگاه‌های کووید ۱۹؛
  • کارکنان تغسیل متوفیان کووید ۱۹؛
  • کادر درمانی بیمارستان‌ها و مراکز درمانی.

فاز دوم

  • تا پایان خرداد سال جاری، واکسیناسیون گروه سنی بالای ۸۰ سال انجام شود؛
  • تا پایان تیر نیز واکسیناسیون افراد ۶۵ تا ۷۹ سال انجام خواهد شد؛
  • همچنین، تا پایان تیر، افراد ۱۶ تا ۶۴ سال که دارای بیماری‌های زمینه‌ای‌اند واکسیناسیون خواهند شد.

فاز سوم

مرداد و شهریور سال جاری بازه زمانی انتخابی برای عملی‌کردن فاز سوم واکسیناسیون کروناست. فاز سوم تزریق واکسن کرونا به افراد و گروه‌های شغلی زیر تعلق خواهد گرفت:

  • کارکنان پلیس؛
  • کارکنان بانک‌ها؛
  • نظامیان و سربازان پادگان‌ها؛
  • زندانیان و ساکنان مراکز تأدیب؛
  • کارکنان حمل‌ونقل عمومی و آموزش؛
  • ساکنان گرمخانه‌ها و کمپ‌های معتادین و مهاجرین.
خواندن مقاله
0 تا 100 آنچه درباره بیماری مینیر گوش باید بدانید!

فاز چهارم

در فاز پایانی واکسیناسیون کرونا در ایران، که از شهریور سال جاری آغاز می‌شود، سایر گروه‌های سنی با این ترتیب واکسینه می‌شوند:

  • در شهریور، گروه سنی ۵۵ تا ۵۹ سال؛
  • در مهر، گروه سنی ۵۰ تا ۵۴ سال و ۴۵ تا ۴۹ سال؛
  • در آبان‌، گروه سنی ۳۵ تا ۴۴ سال؛
  • در آذر، گروه سنی ۲۵ تا ۳۴ سال؛
  • در دی، گروه سنی ۱۸ تا ۲۴ سال.

راه‌اندازی سامانه ثبت‌نام برای واکسیناسیون کرونا در ایران

طبق اخبار منتشرشده در وب‌سایت خبرگزاری ایرنا، وزارت بهداشت ایران، وب‌سایت salamat.gov.ir را برای ثبت‌نام واکسیناسیون در ایران معرفی کرده است. البته فعلا فقط متولدان سال ۱۳۲۰ به قبل می‌توانند در آن ثبت‌نام کنند. سایر افراد، پس از اعلام وزارت بهداشت، برای واکسینه‌شدن باید به همین وب‌سایت مراجعه و در آن ثبت‌نام کنند. پس از نهایی‌شدن فرایند ثبت‌نام، اطلاعات راجع‌به زمان و مکان تزریق واکسن، از طریق ارگان مربوطه اعلام خواهد شد.

چند سؤال رایج درباره واکسن کرونا و پاسخ به آن ها

چه زمانی واکسن کرونا به دست همه مردم خواهد رسید؟

هنوز کمی برای این واقعه زود است. باید نتیجه تحقیقات و پژوهش‌ها به سرانجامی برسد. مسائل مهمی نیز از حیث نگهداری و انتقال واکسن به کشورهای دیگر وجود دارد که باعث زحمت بیشتر می‌شود و ممکن است این پروژه را بیشتر از این به تعویق بیندازد.

آیا با ا‌نجام واکسیناسیون دیگر مریض نمی‌شوم؟

خیلی‌ها بوده‌اند که با تزریق واکسن کرونا مسیر بهبودی پی گرفته‌اند و در برابر ویروس کرونا تا حدودی مقاوم شده‌اند؛ اما با قطعیت نمی‌توان گفت که واکسن‌های فعلی توانایی برآورده‌کردن این هدف را دارند یا خیر.

کی ریشه کرونا به‌کلی کنده می شود؟

هرگز چنین اتفاقی نخواهد افتاد و حتی وقتی واکسن ۱۰۰ درصد قابل‌اطمینان تهیه شود بازهم قربانیانی خواهد گرفت، البته نه به‌شدت کنونی. شما اگر به بیماری‌های دیگری که واکسنشان تولید و عرضه شده است نگاه کنید هم به همین نتیجه خواهید رسید؛ مثلا واکسن برای انواع کشنده آنفولانزا موجود است، اما هنوز بعضا قربانیانش را می‌گیرد.

چرا باید واکسن بزنم و مزیت آن چیست؟

مهم‌ترین مزیت آن است که دستگاه ایمنی بدن تقویت می‌شود و اگر ویروس کرونا به بدن راه یابد، راحت‌تر و به‌شکلی مؤثرتر با آن مقابله خواهد شد. در این شرایط، امکان بروز علائم و عوارض بیماری کرونا به‌مراتب کمتر خواهد بود.

نگاهی گذرا به آمار تولید و آماده‌سازی واکسن کرونا در دنیا

طبق اطلاعات منتشرشده در وب‌سایت سازمان جهانی بهداشت (WHO)، در حال حاضر، ۹۷ واکسن در مرحله آزمایش‌اند که هنوز به مراحل آزمایش‌های بالینی نرسیده‌اند، و ۱۸۳ واکسن دیگر آزمایش‌های مراحل بالینی را طی می‌کنند.

چرا این‌همه واکسن برای مقابله با کرونا تولید می‌شوند؟ چون آماده‌سازی واکسن مناسب برای مقابله با بیماری کاری است فوق‌العاده ظریف و حساس. از هر ۱۰۰ نمونه‌ داروی واکسنی که در آزمایشگاه درست می‌شود، فقط ۷ عدد به فاز بعدی آزمایش می‌رسند و قابلیت استفاده در آزمایش‌های بالینی را دارند. و از بین هر ۵ واکسنی که به این مرحله می‌رسند، فقط ۱ عدد ممکن است کارایی کافی و مدنظر را داشته باشد.

آمار و ارقام

آمار و ارقام مربوط به بازه زمانی دسامبر ۲۰۲۰ (آذر ۹۹) تا می ۲۰۲۱ (اردیبهشت ۱۴۰۰) است؛ یعنی در این بازه زمانی سنجش صورت گرفته است.

  • تعداد کسانی که حداقل یک دوز واکسن کرونا دریافت کرده‌اند:
    اولین واکسن‌ها مربوط می‌شود به تاریخ ۱۴ دسامبر ۲۰۲۰ (۲۴ آذر ۹۹). در ادامه، شاهد روند صعودی در نمودار هستیم؛ در تاریخ ۷ می ۲۰۲۱ (اردیبهشت ۱۴۰۰) بیش از ۸ درصد مردم جهان حداقل یک دوز از واکسن کرونا دریافت کردند.
  • درصد مردمی از جهان که کاملا در برابر ویروس کرونا واکسینه شده‌اند، در مقایسه با درصد مردمی از جهان که داروهای خفیف‌تر شبیه به واکسن تزریق کرده‌اند:
    گروه اول چیزی حدود ۴ درصد از مردم جهان است (کمی بیشتر از ۳۰۰میلیون نفر) و گروه دوم بیشتر از ۸ درصد از مردم جهان (حدود ۶۵۰میلیون نفر).
  • دوز واکسن مصرفی که در اختیار نیازمندان قرار می‌گیرد:
    در دسامبر ۲۰۲۰، میزان دوز واکسن کرونا که در اختیار نیازمندان قرار می‌گرفت به‌زحمت از مرز ۰٫۰۳ به‌ازای هر ۱۰۰ نفر عبور می‌کرد. روند نمودار این آمار هم سیری صعودی داشته است. دوز مصرفی در مِی ۲۰۲۱ به چیزی حدود ۲٫۵ واحد به‌ازای هر ۱۰۰ نفر می‌رسد.

جدول واکسن کرونای مورداستفاده در برخی کشورهای جهان

کشورمقامات و مسئولان واکسیناسیونتازه‌ترین تاریخ بررسی وضعیت پیشرفت کسانی که واکسن زده‌اندنام واکسن‌هایی که در کشور موردنظر استفاده می‌شوند
ایراندولت و حکومت۷ می ۲۰۲۱آسترازنکا آکسفورد – سینوفارم – بجینگ – اسپوتنیک وی واکسن کرونای روسیه
افغانستانحکومت افغانستان۲۲ آوریل ۲۰۲۱آسترازنکا آکسفورد
استرالیادولت استرالیا با همکاری covidlive.com.au۷ می ۲۰۲۱آسترازنکا آکسفورد – واکسن کرونا فایزر
کانادااطلاعات دریافتی از بررسی‌های انجام در استان‌ها و ایالت‌های کانادا با کمک covid19tracker.ca (پیگیری کووید)۷ می ۲۰۲۱واکسن کرونا مدرنا – واکسن کرونا فایزر
چینکمیسیون ملی سلامت۶ می ۲۰۲۱سینوفارم – بجینگ – سینوفارم – ووهان – سینوواک
آمریکامرکز درمان و پیشگیری از بیماری‌ها۷ می ۲۰۲۱جانسون اَند جانسون – واکسن کرونا مدرنا – واکسن کرونا فایزر
انگلستاندولت و حکومت۶ می ۲۰۲۱واکسن کرونا مدرنا – آسترازنکا آکسفورد – واکسن کرونا فایزر

منبع: chetor.com